Συνέντευξη με τη σκηνοθέτιδα Μαριλένα Μοραγλή με αφορμή την παράσταση «Το Τανγκό των Χαμένων Ονείρων» του Γιάννη Παπάζογλου
Το θέατρο είναι ένας χώρος όπου η φαντασία συναντά την πραγματικότητα και οι ανθρώπινες ανησυχίες βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν μέσα από την τέχνη. Η παράσταση «Το Τανγκό των Χαμένων Ονείρων» του Γιάννη Παπάζογλου, που παρουσιάζεται για δεύτερη συνεχή χρονιά από τη θεατρική ομάδα «Θεατρείς», έρχεται να θέσει σημαντικά ερωτήματα γύρω από την ελευθερία, την εξουσία, τη μνήμη και την ανθρώπινη ανάγκη να ονειρεύεται. Με μια ιδιαίτερη σκηνοθετική προσέγγιση, η Μαριλένα Μοραγλή επιχειρεί να μεταφέρει στη σκηνή έναν κόσμο όπου τα όνειρα απειλούνται, οι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τα όριά τους και η φαντασία γίνεται ίσως η τελευταία μορφή αντίστασης. Με αφορμή τη νέα παρουσίαση της παράστασης στο Θέατρο Αλκμήνη, στο Entertainment News Greece φιλοξενούμε μια συνέντευξη με τη σκηνοθέτιδα Μαριλένα Μοραγλή για τη δημιουργική διαδρομή του έργου, τα μηνύματά του, τις σκηνοθετικές επιλογές και τη δύναμη του θεάτρου να προβληματίζει, να συγκινεί και να αφυπνίζει.
- «Το Τανγκό των Χαμένων Ονείρων» παρουσιάζεται για δεύτερη συνεχή χρονιά, αυτή τη φορά σε νέο θεατρικό χώρο και με ανανεωμένη ματιά. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να επιστρέψετε στο συγκεκριμένο έργο και τι καινούργιο θέλατε να ανακαλύψετε μέσα από αυτή τη δεύτερη σκηνοθετική προσέγγιση;
« Το Τανγκό των Χαμένων Ονείρων» δεν είναι ένα εύκολο έργο. Ο Γιάννης Παπάζογλου είναι ένας συγγραφές με κοινωνική και πολιτική ματιά και με ένα πολύ μεστό και πυκνό λόγο. Όσες φορές και να διαβάσεις τα έργα του είναι σίγουρο ότι κάτι καινούριο θα ανακαλύψεις. Πίσω από κάθε φράση, κάθε εικόνα κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος. Αυτό το νέο κόσμο δεν χορταίνεις να τον αναλύεις και να ανακαλύπτεις τα μυστικά που κρύβει. Νομίζω ότι φέτος έχουμε εμβαθύνει περισσότερο στην ουσία του και είμαστε και οι ίδιοι πιο έτοιμοι να αναμετρηθούμε μ’ αυτήν.
- Το έργο του Γιάννη Παπάζογλου πραγματεύεται ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον και συμβολικό θέμα: ένα καθεστώς επιχειρεί να εξαλείψει τα όνειρα από τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Πώς προσεγγίσατε σκηνοθετικά αυτή τη δυστοπική πραγματικότητα;
Ο ήρωας του έργου βρίσκεται αποκλεισμένος σε μια απομονωμένη αποθήκη με μοναδικό επισκέπτη τον άνθρωπο που τον επιβλέπει και εξυπηρετεί τα συμφέροντα του καθεστώτος ως υπάλληλος μιας Εταιρίας που ελέγχει τα πάντα. Η μόνη διέξοδος που έχει είναι οι μνήμες του και τα όνειρα του. Επί σκηνής ο θεατής παρακολουθεί εκτός από την άκρως ρεαλιστική πραγματικότητα των δύο χαρακτήρων, μνήμες που ζωντανεύουν καθώς και ένα πραγματικά σουρεαλιστικό όνειρο, όπου μπλέκονται επαναστάτες και ερωτικές αναμνήσεις, ο νάνος με τη Χιονάτη, βόμβες μολότωφ και τανγκό. Ο συνδυασμός του ζοφερού ρεαλιστικού σκηνικού με την παραμυθένια πραγματικότητα του ονείρου νομίζω ότι δίνει ξεκάθαρα την εικόνα που ξετυλίγει ο συγγραφέας μας και εμφανίζει ανάγλυφα τι χάνει κανείς όταν του απαγορεύσουν να ονειρεύεται.
- Πόσο κοντά βρίσκεται, κατά τη γνώμη σας, ο κόσμος του έργου στη σημερινή κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα; Μπορούμε να μιλήσουμε για μια αλληγορία της εποχής μας;
Ίσως να μην έχουμε φτάσει ακόμα στην εποχή που μια Εταιρία σου απαγορεύει να ονειρεύεσαι, είμαστε όμως σίγουρα σε μια εποχή που όλοι προσπαθούν να καθοδηγήσουν τα όνειρα σου, να σε πείσουν ότι το μόνο που ονειρευόσουν πάντα ήταν ένα αυτοκίνητο, μια χλιδάτη ζωή, ένα ακριβό κόσμημα, με λίγα λόγια κάποιο «πολύτιμο» υλικό αγαθό, έτσι ώστε να μη σκέφτεσαι και πολύ ότι κάποτε ονειρευόσουν να είσαι ελεύθερος, να αποφασίζεις για τον εαυτό σου, να ασχολείσαι με τη δουλειά που αγαπάς. Φροντίζουν να απασχολούν το μυαλό σου, να επεμβαίνουν στον εγκέφαλο σου (όπως λέει και ο Έκτορας στην παράσταση) και να κατευθύνουν τις επιθυμίες σου. Έτσι είναι πολύ πιο εύκολο να σε διαχειριστούν και να σου αφαιρέσουν κάθε αντίσταση. Τόσο κοντά είναι το έργο μας στην σημερινή πραγματικότητα.
- Ο Άγης και ο Έκτορας παρουσιάζονται ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Τι συμβολίζουν αυτές οι δύο προσωπικότητες και ποια εσωτερική σύγκρουση θέλατε να αναδείξετε μέσα από τη σκηνική τους συνύπαρξη;
Ο Άγης και ο Έκτορας είναι πιόνια του ίδιου συστήματος, της ίδιας Εταιρίας. Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Έκτορας «μας έριξαν στην αρένα να αλληλοφαγωθούμε». Ο ένας είναι έτοιμος να πατήσει τη σκανδάλη υπό την απειλή να χάσει ότι έχει χτίσει ως σήμερα, το σπίτι του, τη δουλειά του, τη γυναίκα του, ο άλλος συμβιβάζεται με μια δουλειά που δεν αγαπάει, που δε θέλει υπό την απειλή της ανεργίας, της πείνας και του αφανισμού. Και οι δύο είναι αδιάφοροι και αναλώσιμοι για το καθεστώς. Μπορεί ανά πάσα στιγμή να τους αντικαταστήσει, με άλλα πιόνια. Η μόνη διαφορά τους είναι τα όρια της ανοχής που έχει ο καθένας τους, ως πού είναι διατεθειμένος να φτάσει.
- Στο έργο η εξουσία προσπαθεί να ελέγξει ακόμη και τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Πιστεύετε ότι η ελευθερία της σκέψης και της φαντασίας αποτελεί την τελευταία γραμμή άμυνας απέναντι σε κάθε μορφή καταπίεσης;
Πραγματικά είναι τα μόνα που δεν μπορεί να σου στερήσει κανείς, με την προϋπόθεση ότι έχεις συνειδητοποιήσει τη σημασία τους και τις προσπάθειες που γίνονται για να σου τα στερήσουν. Στο έργο μας η Εταιρία είναι απολύτως ωμή και επιβάλει ξεκάθαρα τη θέληση της. Θεωρώ ότι αυτό που συμβαίνει στην κοινωνία μας είναι πολύ πιο επικίνδυνο. Γιατί οι άνθρωποι παραδίδουν την ελευθερία της σκέψης και της φαντασίας τους, σχεδόν οικειοθελώς, χωρίς καν να το καταλαβαίνουν. Απεμπολούν το δικαίωμα να αποφασίζουν για τη ζωή τους γιατί τους πείθουν ότι δεν είναι και τίποτα σημαντικό, αφήνουν τους άλλους να αποφασίζουν γι’ αυτούς γιατί είναι πιο εύκολο. Δες τι γίνεται με τις εκλογές, τις τράπεζες, ακόμα και τις επιλογές που κάνουμε σε μια ταινία που θα δούμε ή μια μουσική που θα ακούσουμε….
Κατά τη γνώμη μου πρέπει να κρατήσουμε με κάθε τρόπο τα ψήγματα ελευθερίας της σκέψης και φαντασίας που μας έχουν απομείνει.
- Η μνήμη, η φαντασία και ο έρωτας εμφανίζονται ως οι βασικές διέξοδοι των ηρώων. Ποια από αυτές τις έννοιες θεωρείτε ότι αποτελεί τον ισχυρότερο πυρήνα της παράστασης;
Κάθε μία εξυπηρετεί μια βαθύτερη ανάγκη των ηρώων αλλά και των καθημερινών ανθρώπων, όλων μας. «Το παρελθόν, λέει ο Άγης, είναι ο καθρέφτης του μέλλοντος» Η φαντασία στηρίζεται στη μνήμη, τροφοδοτείται από αυτήν, εμπλουτίζεται από αυτήν. Για να λειτουργήσει η φαντασία πρέπει να έχει εικόνες, μνήμες, παρελθόν. Από εκεί παίρνουμε συνήθως το υλικό για να φτιάξουμε το καινούριο, για να φανταστούμε, για να δημιουργήσουμε. Όσο για τον έρωτα, δε νομίζω ότι χρειάζεται εξήγηση, ίσως είναι η μεγαλύτερη κινητήριος δύναμη που έχει υπάρξει. Σίγουρα είναι η κινητήριος δύναμη για τον ήρωα μας πάντως.
- Εκτός από τη σκηνοθεσία, υπογράφετε και τις μάσκες και τα ειδικά κοστούμια της παράστασης. Πόσο σημαντική είναι για εσάς η εικαστική διάσταση στην αφήγηση μιας θεατρικής ιστορίας;
Είναι πολύ σημαντική για μένα. Θυμάμαι μια αγαπημένη δασκάλα στη δραματική σχολή, την Καίτη Ιμπροχώρη, που έλεγε ότι όσο άσχημο, άθλιο, κακό κι αν είναι αυτό που παρουσιάζεται σε μια σκηνή, όσο θλιβερή κι αν είναι η εικόνα που αναπαριστάς, πρέπει να είναι καλαίσθητη. Αυτό το έχω πάντα στο μυαλό μου και προσπαθώ και εγώ και οι συνεργάτες μου στους ΘΕΑΤΡΕΙΣ να το τηρούμε όσο μπορούμε. Πραγματικά πιστεύω ότι παίζει σπουδαίο ρόλο να μη βλέπει ο θεατής μια προχειρότητα, αν και είναι πια πολύ συνηθισμένο αυτό. Μια καλοστημένη εικόνα μιλάει πάντα πιο καθαρά, δίνει πιο ζωντανά την αλήθεια που θες να πεις. Δεν σημαίνει βέβαια ότι θα πρέπει το εικαστικό μέρος να επισκιάζει το νόημα, την ιδέα, το λόγο του έργου (γιατί το έχουμε δει κι αυτό), απλώς θεωρώ ότι πρέπει να πηγαίνουν χέρι χέρι αυτά τα δύο. Να συμπληρώνει το ένα το άλλο. Ένα σημαντικό νόημα να δίνεται με μια ωραία εικόνα.
- Πώς συνεργαστήκατε με τους ηθοποιούς για να δημιουργήσετε αυτόν τον ιδιαίτερο σκηνικό κόσμο; Υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες οι δικές τους ερμηνευτικές προτάσεις άλλαξαν ή εμπλούτισαν την αρχική σας σκηνοθετική σύλληψη;
Εγώ και οι άλλοι δύο ηθοποιοί της παράστασης είμαστε τα ιδρυτικά μέλη των ΘΕΑΤΡΕΙΣ, όπως γνωρίζετε. Δεν είμαστε μόνο συνεργάτες αλλά και φίλοι. (ο Δημήτρης είναι και σύζυγος μου) Επομένως είναι φυσικό να μην λειτουργούν μόνο ως ηθοποιοί αλλά να συμμετέχουν δημιουργικά σε όλο το στήσιμο της παράστασης. Ιδιαίτερα σε αυτή την παράσταση που είμαστε μόνο οι τρεις μας. Αν και πάντα μου αρέσει οι ηθοποιοί να παίρνουν πρωτοβουλία και να εμπλουτίζουν την παράσταση με τη δική τους δημιουργικότητα, να βάζουν και τη δική τους πινελιά. Αισθάνομαι έτσι ότι μας αφορά περισσότερο όλους.
- Η θεατρική ομάδα «Θεατρείς» δημιουργήθηκε από ανθρώπους που συνδέονται με μια μακρόχρονη φιλία και κοινή αγάπη για το θέατρο. Πόσο σημαντική είναι αυτή η προσωπική και καλλιτεχνική σχέση στη δημιουργία μιας παράστασης;
Η κάθε παράσταση της Ομάδας είναι απόλυτα συνυφασμένη με τη σχέση μεταξύ μας. Αν δεν υπήρχαν αυτοί οι δύο άνθρωποι μάλλον δεν θα είχα επιχειρήσει να ξαναμπώ στο χώρο του θεάτρου. Υπήρχε μια εποχή που είχα εγκαταλείψει την προσπάθεια… Ένα μεγάλο καλό πάντως που έχει αυτή η Ομάδα είναι ότι εκτός από τα ιδρυτικά της μέλη, έχει καταφέρει να κάνει καλούς φίλους στο χώρο, κρατάει τις συνεργασίες της. Αυτή τη στιγμή αισθανόμαστε πολύ περήφανοι που υπάρχουν συνάδελφοι που συνεργάστηκαν με την ομάδα και έχουν γίνει πραγματικοί, αγαπημένοι φίλοι μας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό και για τη δημιουργία της όποιας παράστασης αλλά και για το αποτύπωμα της Ομάδας γενικότερα.
- Στις προηγούμενες δουλειές της ομάδας υπήρχε έντονος κοινωνικός προβληματισμός. Θα λέγατε ότι η κοινωνική ευαισθησία αποτελεί πλέον τη θεατρική σας ταυτότητα;
Για μένα δεν υπάρχει θέατρο, αν δεν έχει κάτι να πει. Και νομίζω για όλους μας είναι πολύ σημαντικό αυτό. Άλλοτε με χιούμορ κι άλλοτε με πάθος προσπαθούμε να κάνουμε ένα σχόλιο για όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Δεν είναι ανάγκη να συμφωνήσουν όλοι μαζί μας. Αν τους κάνουμε να σκεφτούν έστω και για μια στιγμή, έστω και αν δεν συμφωνούν με το δικό μας προβληματισμό, θεωρούμε ότι είναι κέρδος για όλους.
- Πόσο δύσκολο είναι για έναν σκηνοθέτη να ισορροπήσει ανάμεσα στην ψυχαγωγία του κοινού και στην ανάγκη να μεταφέρει βαθύτερα μηνύματα και προβληματισμούς;
Νομίζω ότι δεν είναι θέμα δυσκολίας αλλά ανάγκης του καλλιτέχνη να μιλήσει για κάτι βαθύτερο ή όχι. Αν υπάρχει πράγματι η ανάγκη, τότε βρίσκεται και ο τρόπος.
- Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο; Ένα συναίσθημα, μια σκέψη, ένα ερώτημα ή ίσως την επιθυμία να ξαναβρεί τα δικά του χαμένα όνειρα;
Αν καταφέρουμε να ξυπνήσουμε την επιθυμία να ξαναβρεί τα δικά του χαμένα όνειρα, αυτό θα είναι πολύ μεγάλη επιτυχία. Θα μας ήταν πάντως αρκετό να σκεφτεί τι έχει χάσει και ποιοι είναι αυτοί που του το κλέβουν συστηματικά ή με ποιους τρόπους. Ή ίσως να αποφασίσει ότι θα προστατέψει την ελευθερία να ονειρεύεται, όπως μπορεί.
- Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα συχνά περιορίζει τη φαντασία και την ελπίδα, πόσο αναγκαίο είναι να ονειρευόμαστε; Μπορεί το θέατρο να μας υπενθυμίσει τη σημασία αυτής της ανάγκης;
Φυσικά το θέατρο μπορεί να μας κάνει να ονειρευτούμε, όπως και κάθε μορφή τέχνης. Για μένα είναι σημαντικό να ξεκινήσει κανείς από τα παιδιά (πολύ θα ήθελα κάποια στιγμή να ασχοληθούμε και με το παιδικό θέατρο). Να μάθουμε κυρίως στα παιδιά και τους νέους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους, να μη χάνουν την ελπίδα τους και να διεκδικούν το δικαίωμα να ονειρεύονται και να δημιουργούν. Ίσως έτσι να γίνει λίγο καλύτερος ο κόσμος μας.
- Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας σχέδια και τι θα θέλατε να εξερευνήσετε στη συνέχεια με την ομάδα «Θεατρείς»;
Ακόμα δεν υπάρχει κάτι ανακοινώσιμο. Είμαστε σε μία περίοδο αναζήτησης. Μάλλον είμαστε προς την κατεύθυνση κάποιας κωμωδίας ή μιας πιο ανάλαφρης εκδοχής του κοινωνικού μας προβληματισμού αλλά εξαρτάται πάντα από το τι θα μας τραβήξει το ενδιαφέρον. Θα δούμε.
- Αν σας ζητούσα να περιγράψετε «Το Τανγκό των Χαμένων Ονείρων» με μία μόνο φράση, ποια θα ήταν αυτή;
«Είστε έτοιμος να παραδοθείτε αμαχητί; Προσληφθήκατε!!!»
Tαυτότητα Παράστασης:
Σκηνοθεσία: Μαριλένα Μοραγλή
Βοηθός Σκηνοθέτη : Ευδοκία Κατερινιού
Κινησιολογία: Νατάσα Παπαμιχαήλ
Μάσκες / Ειδικά Κοστούμια: Μαριλένα Μοραγλή
Πρωτότυπη μουσική / Επεξεργασία ήχου: Νίκος Ιωάννου
Βίντεο / Επεξεργασία εικόνας : Νίκος Παγωνάκης
Φωτογραφίες: Πάνος Ζουλάκης
Επεξεργασία εικόνων / Σχεδιασμός Αφίσας/banner: Μαρία Σκιαδά
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Άπος Κυπραίος, Δημήτρης Κωνσταντέλης, Μαριλένα Μοραγλή
Ημέρες και ώρες παραστάσεων:
Κάθε Τετάρτη στις 21.15
Εισιτήρια: 15€ κανονικό, 12€ φοιτητικό, ανέργων,ΑμεΑ, 65+, 8€ ατέλεια ηθοποιών/σπουδαστών
Προπώληση: https://www.ticketservices.gr/event/theatro-alkmini-to-tango-ton-xamenon-oneiron/?lang=el
ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΚΜΗΝΗ: Αλκμήνης 12, Αθήνα Ι Τηλ.: 2103428650 Ι E-mail: info@theatro.gr
«ΘΕΑΤΡΕΙΣ–ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ» I facebook Ι Instagram
About The Author
