Συνέντευξη για τα «Τραγούδια Αγέννητα»
1. «Τραγούδια Αγέννητα» είναι ένας τίτλος με έντονο συμβολισμό και συναισθηματική φόρτιση. Πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτού του άλμπουμ και τι αντιπροσωπεύει για εσάς ο συγκεκριμένος τίτλος;
Ο τίτλος «Τραγούδια Αγέννητα» εμπεριέχει για μένα μια ιδιαίτερη ποιητική και υπαρξιακή διάσταση. Αναφέρεται σε όλα εκείνα που παραμένουν μέσα μας ανεκπλήρωτα, σε συναισθήματα που δεν βρήκαν ποτέ την κατάλληλη στιγμή ή τον τρόπο να εκφραστούν, σε όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν και σε λόγια που ίσως δεν ειπώθηκαν ποτέ. Παράλληλα, υποδηλώνει και τη δυνατότητα της μουσικής να γεννά νέες ζωές μέσα από την ποίηση.
Η ιδέα του άλμπουμ προέκυψε μέσα από την αληθινή σχέση με την ελληνική ποίηση και την επιθυμία μου να δημιουργήσω έναν μουσικό κόσμο όπου ο σπουδαίος λόγος θα επικοινωνείτε άμεσα και καθαρά μέσω της μουσικής. Τα τραγούδια αυτά είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια προσπάθεια να δώσω φωνή σε όσα παραμένουν μέσα μας, αλλά και να ανακαλύψω νέες διαστάσεις σε ποιήματα που ήδη έχουν τη δική τους ζωή.
2. Τι ήταν εκείνο που σας ώθησε να στραφείτε στην ποίηση τεσσάρων τόσο σημαντικών δημιουργών, του Κωστή Παλαμά, του Κώστα Καρυωτάκη, της Μαρίας Πολυδούρη και του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη;
Η ελληνική ποίηση αποτελεί για μένα μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Οι τέσσερις συγκεκριμένοι ποιητές, αν και διαφορετικοί μεταξύ τους, εκφράζουν με μοναδικό τρόπο ορισμένες από τις βαθύτερες πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας: τον έρωτα, την απώλεια, την υπαρξιακή αγωνία, τη νοσταλγία, την ευαισθησία και την αναζήτηση της ομορφιάς.
Με συγκινεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι ο καθένας τους δημιουργεί έναν εντελώς διαφορετικό ποιητικό κόσμο, αλλά και ότι όλοι χρησιμοποιούν τον όρο «τραγούδια» για να αναφερθούν στα ποιήματά τους. Αυτό το στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα, καθώς αναδεικνύει τη βαθιά και διαχρονική σχέση της ποίησης με τη μουσική.
Ο Παλαμάς διαθέτει μια ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια και πνευματική δύναμη, ο Καρυωτάκης μια βαθιά υπαρξιακή ευαισθησία, η Πολυδούρη μια συγκλονιστική ειλικρίνεια στον έρωτα και στον πόνο, ενώ ο Λαπαθιώτης μια εξαιρετική μουσικότητα και λεπτότητα στην έκφραση.
Δεν επέλεξα απλώς ποιήματα που μου άρεσαν. Αναζήτησα ποιητικά κείμενα που μπορούσαν να συνομιλήσουν ουσιαστικά με τη δική μου μουσική σκέψη.
3. Η μελοποίηση ενός ήδη ολοκληρωμένου ποιητικού έργου αποτελεί μια ιδιαίτερη δημιουργική πρόκληση. Πώς προσεγγίζετε τη διαδικασία αυτή; Ξεκινάτε από τον ρυθμό και τη δομή του ποιήματος ή από το συναίσθημα που σας γεννά;
Για μένα, η διαδικασία της μελοποίησης ξεκινά πρωτίστως από την ακρόαση του ποιήματος. Το διαβάζω πολλές φορές, προσπαθώντας να ανακαλύψω όχι μόνο το νόημά του, αλλά και τις εσωτερικές του κινήσεις, τις σιωπές, τις εντάσεις και τις συναισθηματικές του μεταβολές.
Ο ρυθμός και η προσωδία του λόγου είναι εξαιρετικά σημαντικά, αλλά δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι να ανακαλύψω μια μουσική γλώσσα που να αναδεικνύει την ουσία του ποιήματος χωρίς να περιορίζει την ελευθερία του.
Πιστεύω ότι η μουσική πρέπει να λειτουργεί ως ένας δεύτερος τρόπος ανάγνωσης του ποιητικού κειμένου. Να αποκαλύπτει κάτι που ίσως δεν αντιλαμβανόμαστε πλήρως όταν διαβάζουμε το ποίημα, χωρίς όμως να επιβάλλεται πάνω του.
4. Οι τέσσερις ποιητές έχουν διαφορετικό ύφος, γλώσσα και αισθητική. Πώς καταφέρατε να διαμορφώσετε μια ενιαία μουσική ταυτότητα για το άλμπουμ, χωρίς να αλλοιώσετε την ιδιαιτερότητα του καθενός;
Η ενότητα του άλμπουμ δεν προκύπτει από την ομοιομορφία, αλλά από μια κοινή μουσική και αισθητική αντίληψη. Κάθε ποίημα απαιτούσε τη δική του προσέγγιση, τη δική του ηχητική παλέτα και τη δική του συναισθηματική διαδρομή.
Ωστόσο, σε όλα τα τραγούδια υπάρχει μια κοινή συνθετική γλώσσα, η οποία βασίζεται στη μελωδική έκφραση, στην αρμονική ευαισθησία και στη στενή σχέση λόγου, μελωδίας, ρυθμού και αρμονίας.
Δεν επιδίωξα να δημιουργήσω ένα άλμπουμ με δώδεκα παρόμοια τραγούδια. Αντίθετα, ήθελα να διατηρήσω την αυτονομία κάθε ποιήματος, ενώ ταυτόχρονα να δημιουργήσω έναν ενιαίο κόσμο μέσα στον οποίο όλα τα τραγούδια θα μπορούσαν να συνυπάρχουν.
5. Στα «Τραγούδια Αγέννητα» συναντάμε θέματα όπως ο ανεκπλήρωτος έρωτας, η απώλεια, η νοσταλγία και τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν. Πόσο προσωπικά είναι αυτά τα στοιχεία στη δική σας μουσική προσέγγιση;
Η μουσική, ακόμη και όταν βασίζεται σε ένα ποιητικό κείμενο, είναι αναπόφευκτα μια προσωπική πράξη. Δεν πιστεύω ότι ένας συνθέτης μπορεί να αποστασιοποιηθεί πλήρως από τα συναισθήματα, τις εμπειρίες και τις μνήμες του.
Τα θέματα αυτά είναι βαθιά ανθρώπινα και, επομένως, με αφορούν και προσωπικά. Η νοσταλγία, η απώλεια, ο έρωτας και η μνήμη αποτελούν στοιχεία που διατρέχουν σε μεγάλο βαθμό τη δημιουργική μου σκέψη.
Δεν προσπαθώ απαραίτητα να αφηγηθώ τη δική μου ιστορία μέσα από τα τραγούδια. Περισσότερο αναζητώ έναν τρόπο να συνδεθώ με την ανθρώπινη εμπειρία που εκφράζει ο ποιητής και να την μετατρέψω σε μια μουσική εμπειρία που μπορεί να αγγίξει και άλλους ανθρώπους.
6. Πόσο σημαντική ήταν η συμβολή της Αλεξάνδρας Κλάδη στην απόδοση των τραγουδιών; Αναζητούσατε εξαρχής μια συγκεκριμένη ερμηνευτική προσέγγιση ή αυτή διαμορφώθηκε μέσα από τη συνεργασία σας;
Η συμβολή της Αλεξάνδρας Κλάδη ήταν καθοριστική. Η φωνή της διαθέτει μια ιδιαίτερη ευαισθησία, εκφραστικότητα και εσωτερικότητα, στοιχεία που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικά για την ερμηνεία αυτού του υλικού.
Είχα εξαρχής μια συγκεκριμένη αισθητική αντίληψη για τα τραγούδια, αλλά η ερμηνεία δεν ήταν κάτι που ήθελα να προκαθορίσω απόλυτα. Με ενδιέφερε να δημιουργήσουμε έναν χώρο μέσα στον οποίο η Αλεξάνδρα θα μπορούσε να εκφράσει τη δική της προσωπικότητα και να ανακαλύψει τις ιδιαίτερες αποχρώσεις κάθε τραγουδιού.
Εξίσου σημαντική ήταν η συνεργασία μου με τον πιανίστα Σπύρο Δεληγιαννόπουλο, ο οποίος προσέγγισε το έργο με εξαιρετική ευαισθησία και κατανόηση, αναδεικνύοντας τις μουσικές και συναισθηματικές του αποχρώσεις. Η ερμηνεία του υπήρξε καθοριστική για την υλοποίηση του κοινού μας οράματος και τη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ηχητικής ταυτότητας του άλμπουμ.
Η συνεργασία μας βασίστηκε στην εμπιστοσύνη, στον διάλογο και στην κοινή αναζήτηση. Πιστεύω ότι η μουσική σύμπραξη της Αλεξάνδρας και του Σπύρου προσέδωσε στα τραγούδια μια ιδιαίτερη ανθρώπινη διάσταση, η οποία γίνεται άμεσα αντιληπτή από τον ακροατή.
7. Έχοντας μια μακρά πορεία στη σύνθεση, την έρευνα και τη διδασκαλία της μουσικής, πώς έχει εξελιχθεί η προσωπική σας σχέση με τη δημιουργία; Υπάρχει κάτι που εξακολουθεί να σας εκπλήσσει στη διαδικασία της σύνθεσης;
Η σύνθεση παραμένει για μένα μια διαδικασία ανακάλυψης. Όσο περισσότερο ασχολούμαι με τη μουσική, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος να δημιουργήσει κανείς, ούτε κάποια συνταγή που να οδηγεί σε ένα ουσιαστικό έργο.
Η έρευνα και η διδασκαλία έχουν επηρεάσει σημαντικά τη δημιουργική μου σκέψη, καθώς μου έχουν προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση της μουσικής ως πολιτισμικού, ιστορικού και ανθρώπινου φαινομένου.
Αυτό που εξακολουθεί να με εκπλήσσει είναι η στιγμή κατά την οποία μια μουσική ιδέα αποκτά τη δική της ζωή. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα μικρό μοτίβο, μια εικόνα ή μια συναισθηματική εντύπωση και σταδιακά να εξελιχθεί σε κάτι που δεν είχα αρχικά φανταστεί. Αυτή η αίσθηση ανακάλυψης είναι ίσως ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους συνεχίζω να συνθέτω.
8. Πιστεύετε ότι η ελληνική ποίηση των αρχών του 20ού αιώνα μπορεί να συγκινήσει και να επικοινωνήσει ουσιαστικά με το σημερινό, νεότερο κοινό; Τι είναι αυτό που την καθιστά διαχρονική;
Απολύτως. Πιστεύω ότι η μεγάλη ποίηση δεν ανήκει σε μια συγκεκριμένη εποχή. Μπορεί να γεννήθηκε μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο, αλλά τα συναισθήματα και τα ερωτήματα που εκφράζει παραμένουν επίκαιρα.
Οι νέοι άνθρωποι εξακολουθούν να βιώνουν τον έρωτα, την απογοήτευση, την ανασφάλεια, την αναζήτηση ταυτότητας και την ανάγκη για επικοινωνία. Αυτά ακριβώς τα ζητήματα συναντάμε στην ποίηση των συγκεκριμένων δημιουργών.
Θεωρώ επίσης ότι η μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος επαναπροσέγγισης της ποίησης. Μπορεί να φέρει τον ποιητικό λόγο πιο κοντά σε ανθρώπους που ίσως δεν θα είχαν διαφορετικά την ευκαιρία να τον ανακαλύψουν.
9. Αν έπρεπε να επιλέξετε ένα από τα δώδεκα τραγούδια ως το πιο προσωπικό σας, ποιο θα ήταν και για ποιον λόγο;
Είναι δύσκολο να επιλέξω ένα μόνο τραγούδι, καθώς το καθένα συνδέεται με μια διαφορετική στιγμή της δημιουργικής μου πορείας και μια διαφορετική συναισθηματική εμπειρία.
10. Τι θα θέλατε να κρατήσει ο ακροατής όταν ολοκληρώσει την ακρόαση των «Τραγουδιών Αγέννητων»; Ποιο συναίσθημα ή ποια σκέψη θα θέλατε να του μείνει;
Θα ήθελα ο ακροατής να αισθανθεί ότι δεν άκουσε απλώς δώδεκα τραγούδια, αλλά ότι συμμετείχε σε μια προσωπική και συναισθηματική διαδρομή.
Εάν μέσα από τη μουσική αυτή ανακαλύψει ξανά ένα ποίημα, εάν συγκινηθεί, εάν θυμηθεί έναν άνθρωπο ή μια στιγμή της ζωής του, ή εάν αισθανθεί την ανάγκη να επιστρέψει στην ελληνική ποίηση, τότε θα θεωρήσω ότι το άλμπουμ έχει εκπληρώσει τον σκοπό του.
Πάνω απ’ όλα, θα ήθελα να μείνει η αίσθηση ότι ακόμη και τα τραγούδια που δεν γεννήθηκαν ποτέ, ακόμη και τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν, εξακολουθούν να έχουν μια θέση μέσα μας. Και ίσως η μουσική να είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να τους δώσουμε μια δεύτερη ζωή.
Μπορείτε να ακούσετε ολόκληρο το άλμπουμ στον παρακάτω σύνδεσμο: