Η Μαρία αποφάσισε τον Νοέμβριο ότι θα κάνει αίτηση για μεταπτυχιακό στην Ολλανδία. Είχε έτοιμο το βιογραφικό, είχε γράψει δύο εκδοχές της συνοδευτικής επιστολής και ήξερε απ’ έξω τα προγράμματα που την ενδιέφεραν. Δέκα μέρες πριν κλείσουν οι αιτήσεις, ανακάλυψε ότι η πλατφόρμα ζητούσε κάτι που δεν είχε καν σκεφτεί: την αναλυτική βαθμολογία, σε συγκεκριμένη μορφή, μεταφρασμένη. Οι επόμενες μέρες πέρασαν σε τηλέφωνα και ουρές.
Η ιστορία είναι πολύ συνηθισμένη. Όταν σχεδιάζουμε ένα βήμα προς το εξωτερικό, σκεφτόμαστε το περιεχόμενο: τι θα γράψουμε, πώς θα παρουσιαστούμε, ποιον θα πείσουμε. Τα δικαιολογητικά μοιάζουν με τυπικότητα που θα λυθεί στο τέλος. Συνήθως όμως είναι το πιο αργό κομμάτι της διαδικασίας, γιατί εξαρτάται από άλλους ανθρώπους και από υπηρεσίες που δουλεύουν με τους δικούς τους ρυθμούς.
Τι ζητούν συνήθως και τι ξεχνάμε
Το πτυχίο είναι το προφανές. Λιγότερο προφανής είναι η αναλυτική βαθμολογία, που πολλά πανεπιστήμια και εργοδότες θεωρούν πιο χρήσιμη από τον ίδιο τον τίτλο, επειδή δείχνει τι ακριβώς σπούδασες. Αν έχεις και μεταπτυχιακό, ή πιστοποιητικά γλωσσομάθειας και σεμινάρια, το πακέτο μεγαλώνει. Και φυσικά υπάρχουν οι συστατικές επιστολές, που εξαρτώνται από καθηγητές ή προϊσταμένους με γεμάτο πρόγραμμα, ειδικά μέσα στις γιορτές.
Το πρώτο βήμα, πριν κάνεις οτιδήποτε άλλο, είναι να διαβάσεις προσεκτικά τι ζητά ο φορέας που θα παραλάβει τα έγγραφα. Κάποιοι δέχονται απλά αντίγραφα στο αρχικό στάδιο και ζητούν τα επίσημα μόνο αν γίνεις δεκτός. Άλλοι θέλουν από την αρχή επικυρωμένα αντίγραφα ή σφραγίδα της Χάγης (Apostille) πάνω στο πρωτότυπο, πριν καν γίνει η μετάφραση. Η σειρά των βημάτων έχει σημασία, γιατί αν μεταφράσεις πρώτα και επικυρώσεις μετά, μπορεί να χρειαστεί να τα ξανακάνεις.
Εκεί μπαίνει και το ερώτημα της μετάφρασης. Ρώτα ρητά αν δέχονται μετάφραση από οποιονδήποτε ή μόνο επίσημη, και αν υπάρχει συγκεκριμένη μορφή που προτιμούν. Μια σωστή μετάφραση πτυχίου δεν είναι απλώς απόδοση λέξεων: οι τίτλοι μαθημάτων, η κλίμακα βαθμολογίας και η ονομασία του τμήματος πρέπει να είναι συνεπείς σε όλα τα έγγραφα, ώστε ο αξιολογητής να μη βρει τρεις διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πτυχίου στον φάκελό σου.
Ένα πρόχειρο χρονοδιάγραμμα
Δούλεψε ανάποδα, από την ημερομηνία λήξης της αίτησης. Άφησε ένα περιθώριο ασφαλείας στο τέλος για απρόοπτα, όπως μια σελίδα που λείπει ή μια σφραγίδα που δεν φαίνεται καθαρά στο σκανάρισμα. Πριν από αυτό, υπολόγισε τον χρόνο για τη μετάφραση, και ακόμα πιο πριν τον χρόνο για να βγάλεις πρόσφατα αντίγραφα από τη γραμματεία της σχολής σου. Ρώτα στη γραμματεία πόσο αργούν, γιατί γύρω από τις γιορτές τα πράγματα συχνά καθυστερούν.
Για τις συστατικές, στείλε μήνυμα νωρίς και κάνε τη ζωή του άλλου εύκολη. Ένα σύντομο σημείωμα με το πρόγραμμα, τη θέση ή τη σχολή, και δυο τρία σημεία που θα ήθελες να τονιστούν, βοηθά περισσότερο απ’ όσο φαντάζεσαι. Ένας καθηγητής που σε θυμάται αμυδρά από ένα αμφιθέατρο θα γράψει πολύ καλύτερο κείμενο αν του θυμίσεις την εργασία που του είχε κάνει εντύπωση.
Κράτα επίσης έναν φάκελο, ψηφιακό και φυσικό, με όλα τα έγγραφα σε καθαρά σκαναρισμένα αρχεία και με λογικά ονόματα. Αν κάνεις αιτήσεις σε περισσότερα από ένα μέρη, θα τον χρησιμοποιήσεις ξανά και ξανά.
Η Μαρία τελικά πρόλαβε, με δύο μέρες περιθώριο και πολύ άγχος. Τη δεύτερη χρονιά, όταν έκανε αίτηση για υποτροφία, είχε όλα τα χαρτιά έτοιμα από τον Οκτώβριο και πέρασε τον Δεκέμβριο γράφοντας μόνο την επιστολή της.